dr. Jan Brouwer: 49th West Riding Infantry Division (Polar Bears) – Zuivering van Arnhem van Duitse troepen

Over deze Britse divisie bestaan enkele misverstanden. De divisie stond onder bevel van het 1ste Canadese Leger (1st Canadian Corps) en arriveerde eind november 1944 in de Over-Betuwe ter verdediging van het geallieerde bruggenhoofd ‘The Island’. De bewoners waren geёvacueerd. De Britten konden dus vernielen, stelen, roven en plunderen wat de Amerikanen hadden achtergelaten. De Duitsers bliezen 2 december 1944 de dijk bij Elden op om de Betuwe onder water te zetten. De Britten moesten een wateroorlog voeren en zouden daar blijven tot begin april 1945. Ze trokken over het Pannerdens kanaal en de IJssel met als doel vanuit het oosten Arnhem (gewijzigde operatie Anger, 12 tot en met 14 april) en het zuidelijke deel van de Veluwe (operatie Cleanser of Zuivering, 15 tot 19 april) te zuiveren (clearing, no liberation) van vijandelijke troepen (voornamelijk circa 1000 oude mannen) en een bruggenhoofd te vestigen ten noorden van de Neder-Rijn. Een aanval vanuit het westen op Arnhem vanuit de Over-Betuwe via Renkum (operatie Anger) of Oosterbeek (operatie Quick Anger) ging niet door vanwege de beruchte drassige Over-Betuwse rivierkleibodem, zeker na de onderwaterzetting op 2 december 1944. Onder die vijandelijke troepen bevonden zich ook uit de Over-Betuwe gevluchte troepen: leden van het MG houten beenbataljon 46 uit Elden en Nederlandse SS’ers van Grenadier Regiment 83 onder Sepp Kraft op de Schelmseweg. Ze behoorden tot de 34. SS-Freiwilligen Grenadier Division Landstorm Nederland en waren op weg naar Ede. De bewoners van Arnhem moesten op enkelen in het noorden van de stad (Geitenkamp) en Burgers Zoo na eind september 1944 evacueren in verband met de bouw van de defensieve Panther Stellung met tankgrachten ten noorden van de Neder-Rijn. Er waren dus maar weinig mensen die zich eventueel bevrijd konden voelen, vooral ten noorden van de Schelmseweg. Het 1st Canadian Corps kreeg tot taak te zorgen voor een veilige verbindings- en bevoorradingsroute van Eindhoven over Nijmegen, Arnhem (baileybruggen) en Zutphen naar het noorden en noordoosten. Het moest dus Oost-Nederland zuiveren van vijandelijke troepen. Sommigen zien die zuivering als bevrijding. Dat kan alleen als de bewoners dat zo zien. Canadezen zeiden terecht: ‘you are free’. Of men zich bevrijd voelde, was een zaak van de burgers. Het doel van de geallieerden was immers de volledige overwinning op Duitsland. 8 mei is daarom Victory in Europe Day (VE-Day). Ze hielden wel overwinningsparades, geen bevrijdingsparades. Churchill gaf het V-teken. Het middel was vernietiging van vijandelijke troepen, industriecentra en steden. Geen bevrijding dus. Zou Stalin ook afgewezen hebben.

Deel deze pagina